است . « * ( وَقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ ، وَاتَّقُوا اللَّه ، وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوه ، وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ ) * . . . » گفتيم : مراد از اينكه فرمود : * ( « قَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ » ) * - كه يا خطاب به مردان است ، و يا به مردان و زنان هر دو ، - واداشتن انسانها به ازدواج و تناسل است ، تا نوع بشر در زمين باقى بماند ، و اين هم معلوم است كه غرض خداى سبحان از بقاى نوع بشر در زمين ، بقاى دين او ، و ظهور توحيد و پرستش او است ، و براى اين است كه جوامع بشرى باشند تا با تقواى عمومى خود او را بپرستند ، هم چنان كه فرمود : « وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ » « 1 » . بنا بر اين اگر دستوراتى مىدهد كه با حيات آنان و بقايشان مرتبط است ، براى اين است كه به اين وسيله آنان را به عبادت پروردگارشان برساند ، نه براى اينكه بيشتر به دنيا بگروند ، و در شهوات شكم و فرج فرو رفته ، در وادى غى و غفلت سرگردان شوند . پس مراد از جمله ( و براى خود مقدم بداريد ) هر چند مساله توالد و تقديم داشتن افرادى جديد الوجود به بشريت و جامعه است ، بشريتى كه همه روز افراد زيادى از آن دستخوش مرگ و فنا مىشود ، و به مرور زمان عددش نقصان مىپذيرد ، و ليكن اين مطلوبيت فى نفسه نيست غرض به خود توالد تعلق نگرفته ، بلكه براى اين است كه با توالد و آمدن افرادى جديد به روى زمين ذكر خداى سبحان در زمين باقى بماند ، و افراد صالحى داراى اعمال صالح پديد آيند ، تا خيرات و مثوباتشان هم عايد خودشان شود ، و هم عايد پدرانى كه باعث پديد آمدن آنان شدند ، هم چنان كه فرمود : « وَنَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَآثارَهُمْ » « 2 » . بيانى كه از نظر خواننده گذشت اين احتمال را تاييد مىكند كه مراد از تقديم براى خود از پيش فرستادن اعمال صالح است ، براى روز قيامت ، هم چنان كه در جايى ديگر فرموده : « يوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ ما قَدَّمَتْ يَداه » « 3 » و نيز فرموده : « وَما تُقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ ، تَجِدُوه عِنْدَ اللَّه هُوَ خَيْراً وَأَعْظَمَ أَجْراً » « 4 » . پس جمله : * ( « وَقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّه وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوه » ) * « 5 » از نظر سياق نظير آيه :

--> ( 1 ) من جن و انس را نيافريدم مگر براى اينكه مرا بپرستند . « سوره ذاريات آيه 56 » ( 2 ) ما هم اعمال خود آنان را مىنويسيم ، و هم آثارشان را . « سوره يس آيه 12 » ( 3 ) روزى كه هر كسى به تماشاى آنچه از پيش فرستاده مىايستد . « سوره نبا آيه 41 » ( 4 ) و آنچه را از پيش براى خود فرستاديد ، نزد خدايش مىيابيد ، كه اگر خير بود خيرتر شده ، و اجرى عظيم دارد . « سوره مزمل آيه 20 » ( 5 ) از پيش براى خود بفرستيد ، و از خدا بترسيد ، و بدانيد كه روزى آنچه را كرده‌ايد خواهيد ديد .